Solna Jama i zamek Szczerba w Gniewoszowie

ścieżka edukacyjna „Przygoda z bartnictwem i pszczelarstwem”

Wspomnienia z trasy

Po wejściu na Czerniec z Gniewoszowa mieliśmy jeszcze sporo sił, więc postanowiliśmy odwiedzić dwa miejsca położone niedaleko siebie, Zamek Szczerba oraz Solną Jamę. Trasa ta prowadzi bezpośrednio na Czerniec, jednak jest dłuższa i bardziej wymagająca niż ta, którą wybraliśmy wcześniej.

Schodzimy kilka metrów poniżej poziomu drogi, a chwilę później dochodzimy do drewnianej bramy rozpoczynającej ścieżkę edukacyjną. Obok znajduje się mapa całej trasy. Już od pierwszych kroków towarzyszy nam szum potoku i śpiew ptaków. Wokół jest soczyście zielono, a las wygląda tak, jakby dopiero co obudził się po deszczu.

Drzewa biocenotyczne

Pierwszym przystankiem jest wiata z tablicą poświęconą drzewom biocenotycznym. Dowiadujemy się, że stare, dziuplaste czy zamierające drzewa są niezwykle ważnym elementem lasu. To schronienie dla ptaków, nietoperzy, owadów, grzybów i wielu innych organizmów, dlatego nie każde martwe drzewo powinno być usuwane.

Ruszamy dalej łagodnie pod górę. Mijamy ogromny hotel dla owadów, wysokie pokrzywy sięgające pasa oraz kolejne interaktywne tablice o pszczołach. Spacer jest spokojny, po drodze spotykamy zaledwie kilku turystów.

Zamek Szczerba

Po chwili na wzgórzu dostrzegamy kamienną bramę. Od razu schodzimy ze ścieżki i wspinamy się stromym zboczem. Na miejscu czeka nas spore zaskoczenie. Wnętrze ruin niemal całkowicie zarosły krzewy i młode drzewa. Liczyliśmy na bardziej odsłonięte mury, tymczasem natura niemal całkowicie przejęła to miejsce.

Mimo wszystko pozostałości zamku robią wrażenie. Jasne mury zbudowano z cienkich, płaskich kamieni, a wiele fragmentów pokrywa miękki mech. Jest w tym miejscu coś tajemniczego, choć owady skutecznie utrudniają dłuższy postój.

Z tablic dowiadujemy się, że Zamek Szczerba powstał prawdopodobnie pod koniec XIII wieku i strzegł dawnego szlaku handlowego. Był wielokrotnie niszczony i odbudowywany, aż ostatecznie został opuszczony. Dziś zachowały się jedynie fragmenty murów, które powoli odzyskuje las. Wracamy na ścieżkę edukacyjną i ruszamy dalej.

Powiązanie tematu propolisu i grzybów

Przechodzimy nad niewielkim potokiem. Droga ponownie prowadzi pod górę, a wysoka trawa szumi na wietrze.

Kolejna tablica pokazuje, że propolis i grzyby mają więcej wspólnego, niż mogłoby się wydawać. Oba odgrywają ważną rolę ochronną w przyrodzie, a ich właściwości od dawna wykorzystywane są również przez człowieka.

Ścieżka lekko opada, po czym ponownie zaczyna się wspinać. Pod nogami pojawia się coraz więcej kamieni. Zaczyna się robić nieznośnie gorąco.

Budowa skał wapiennych, a budowa plastra miodu

Przy tablicy znajduje się fragment odsłoniętej skały, dzięki czemu od razu można porównać opisywaną strukturę z rzeczywistością.

Dowiadujemy się, że natura często tworzy podobne geometryczne wzory. Tablica zestawia budowę skał z regularną konstrukcją pszczelego plastra i pokazuje, jak często podobne rozwiązania pojawiają się w różnych środowiskach.

Dalej droga prowadzi już bardziej nasłonecznionym odcinkiem. Owadów też jest wyraźnie więcej.

Czy pszczoły żyją w lasach?

Przy kolejnej tablicy stoi ławeczka, a naprzeciwko znajduje się niewielkie źródełko. Robimy krótki postój.

Tablica przypomina, że las również jest ważnym środowiskiem życia pszczół. To tutaj znajdują schronienie, pokarm oraz miejsca do zakładania gniazd.

Przed nami najdłuższe i chyba najbardziej strome podejście na całej trasie. Szeroka droga prowadzi między wysokimi drzewami, a jedynym dźwiękiem pozostaje śpiew ptaków.

Ile żyją drzewa, a ile pszczoły

Przy kolejnej tablicy nie zatrzymujemy się długo. Owady są wyjątkowo natarczywe.

Czytamy jednak, że życie pszczoły trwa zaledwie kilka tygodni, podczas gdy drzewa mogą rosnąć nawet kilkaset lat. Mimo ogromnej różnicy oba organizmy są od siebie silnie zależne.

Kilka minut później dochodzimy do zadaszonej wiaty z kolejnymi interaktywnymi tablicami. Upał zniechęca nas do dłuższego przesiadywania.

Co nam daje pszczoła?

Na niewielkim wzniesieniu stoją ławki i kolejna tablica. Można stąd spojrzeć na drogę biegnącą niżej oraz korony drzew. Kilku turystów robi sobie tutaj przerwę.

Tablica przypomina, że pszczoły to nie tylko miód. Dzięki nim zapylana jest ogromna liczba roślin, a oprócz miodu dostarczają również wosku, propolisu i innych cennych produktów.

Dzieje bartnictwa i pszczelarstwa

Następna tablica opowiada o historii bartnictwa, dawnej sztuki pozyskiwania miodu z naturalnych barci znajdujących się w pniach drzew. Naprzeciwko stoi niewielka kapliczka św. Ambrożego, patrona pszczelarzy.

Kilka kroków dalej jest mostek nad dwoma łączącymi się strumykami, ale nie przechodzimy przez niego, odbijamy w prawo i ponownie zagłębiamy się w las. Po lewej stronie przez dłuższą chwilę towarzyszy nam szum potoku.

Mamy nadzieję kiedyś tu wrócić by dokończyć brakującą część ścieżki o pszczelarstwie.

Komunikacja pszczół i pszczeli taniec

W cieniu drzew ustawiono dwie kolejne tablice oraz ławki. Pierwsza opisuje słynny taniec pszczół, dzięki któremu potrafią przekazywać sobie informacje o kierunku i odległości do kwitnących roślin.

Druga tablica ma bardziej praktyczny charakter. Przypomina, że nawet niewielkie działania, sadzenie roślin miododajnych, ograniczenie chemii czy pozostawienie fragmentu naturalnej łąki, pomagają zapylaczom przetrwać.

Po kilku krokach pod górę docieramy do celu.

Solna Jama

To ogromna, jasna formacja skalna z dużym otworem prowadzącym do wnętrza. Nie wchodzimy do środka, ale już sam widok robi ogromne wrażenie.

Na przeciwko jamy stoi wiata z ostatnią tablicą poświęconą sprawności pszczelarza oraz miejscem odpoczynku, jest też miejsce na ognisko.

Największym atutem tego miejsca jest cisza. Nie ma tutaj nikogo. Słychać jedynie ptaki i szum wody. Przez chwilę po prostu siedzimy i patrzymy na skały.

Powrót

Wracamy tą samą drogą. Na końcu wybieramy jeszcze krótkie obejście ruin niebieskim szlakiem biegnącym wzdłuż zamkowych murów.

Jedno z miejsc odpoczynku zajmuje duża grupa turystów, więc idziemy dalej. Wzdłuż drewnianego ogrodzenia znowu towarzyszą nam owady, warto po tej trasie dokładnie obejrzeć ubranie, bo kleszczy jest tutaj naprawdę sporo.

Po drodze mijamy kolejnych spacerowiczów zmierzających w stronę Solnej Jamy, a my wracamy na parking z przekonaniem, że to nie same atrakcje były tego dnia najciekawsze. Najbardziej zapamiętamy spokojny las, szum potoku i ścieżkę, która w ciekawy sposób opowiada o świecie pszczół.

Nasza perspektywa

Co cieszy

bardzo spokojna ścieżka z niewielką liczbą turystów,
ciekawe tablice edukacyjne,
szum potoku przez część trasy,
imponująca Solna Jama,
liczne miejsca odpoczynku z ławkami i wiatami.

Co męczy

bardzo dużo owadów, sporo kleszczy przy ścieżce,
ruiny zamku są mocno zarośnięte, przez co trudno dostrzec ich dawny układ,
latem część trasy prowadzi w pełnym słońcu.

Spacer czy wyzwanie?

To łatwy spacer odpowiedni dla większości osób. Trasa prowadzi szerokimi leśnymi drogami z kilkoma łagodnymi podejściami. Jedynie wejście do ruin Zamku Szczerba jest strome i wymaga ostrożności, ale można wejść od drugiej strony. Największym wyzwaniem są jednak owady oraz kleszcze na trasie.

Czy chcielibyśmy wrócić?

Tak. Przyjechaliśmy głównie dla Zamku Szczerba i Solnej Jamy, ale największym zaskoczeniem okazała się sama ścieżka edukacyjna. Dawno nie trafiliśmy na trasę, która w tak przystępny sposób łączy spacer z ciekawostkami przyrodniczymi. Jeśli lubicie spokojne leśne wędrówki, podczas których można nie tylko odpocząć, ale też dowiedzieć się czegoś nowego, to zdecydowanie warto tu zajrzeć.

Parking

Parking na początku szlaku – niewielka zatoczka na poboczu drogi. Zmieści się na niej tylko kilka samochodów.

Mapa

szczegóły mapy

Trasa: Parking – Z parkingu przechodzimy w dół asfaltem około 20 metrów, gdzie skręcamy w prawo na początek ścieżki – Cały czas kierujemy się szlakiem niebieskim – Po dojściu do bramy zamku można przez nią przejść, a następnie przez dziedziniec wrócić na szlak, lub obejść zamek i wejść na dziedziniec od drugiej strony – Po dojściu do kapliczki św. Ambrożego skręcamy w prawo bezpośrednio za nią – Po około 50 metrach skręcamy ponownie w prawo – Solna Jama – Powrót do parkingu tą samą drogą.

Cywilizacja

Trasa – na całej trasie, co kilkaset metrów znajdują się ławeczki, a w kilku szerszych miejscach zostały również rozstawione stoły.
Solna Jama – znajduje się tutaj wiata turystyczna z ławeczkami i stołami, a także miejsce na ognisko i grila.