Muzeum Drukarstwa w Nowym Targu

zanim wystarczyło kliknąć „drukuj”

Wspomnienia z trasy

Na co dzień piszemy, poprawiamy, przesuwamy zdjęcia i publikujemy. Literówka? Dwa kliknięcia i po sprawie. Dopiero w Muzeum Drukarstwa w Nowym Targu można zobaczyć, ile pracy wymagało kiedyś przeniesienie tekstu na papier. I dlaczego poprawianie błędów przed drukiem było naprawdę dobrym pomysłem.

Zajrzeliśmy tutaj przy okazji zwiedzania miasta, korzystając z biletu łączonego z Muzeum Podhalańskie w Nowym Targu. Dwa miejsca, dwa różne tematy i okazja, żeby na chwilę zamienić szlak na muzealne sale.

Maszyny

Zwiedzanie zaczęliśmy od sali z dawnymi maszynami drukarskimi. Oprowadzała nas pani, która opowiadała o pracy drukarza i pokazywała działanie urządzeń. To ważna część tej wizyty: patrząc na nieruchomą maszynę, można podziwiać jej rozmiar i konstrukcję, ale dopiero pokaz pozwala zrozumieć, do czego służą poszczególne elementy.

Nagle wałki (kiedyś żelatynowe), metalowe części i przygotowana forma drukarska zaczynają tworzyć zrozumiałą całość. Kartka z tekstem okazuje się końcowym efektem całego szeregu czynności, które dziś mieszczą się dla nas w jednym poleceniu: „drukuj”.

Wśród eksponatów uwagę przyciąga maszyna typograficzna Helbig & Müller z 1848 roku. Obok są kaszty z czcionkami i wyposażenie dawnego warsztatu. W tych małych przegródkach dobrze widać, że tekst miał kiedyś całkiem konkretny ciężar. Zanim stał się zadrukowaną stroną, trzeba było go fizycznie ułożyć.

Dla nas, prowadzących blog, to ciekawy punkt odniesienia. Możemy wielokrotnie zmieniać zdanie, przerabiać akapit i poprawiać tytuł jeszcze chwilę przed publikacją. Przy takim warsztacie człowiek zaczyna trochę bardziej doceniać klawiaturę. I klawisz Backspace.

Po oprowadzaniu mogliśmy spokojnie obejrzeć wszystko jeszcze raz. Lubimy taką możliwość: najpierw posłuchać i zobaczyć pokaz, a później wrócić do szczegółów, przyjrzeć się mechanizmom i zrobić zdjęcia we własnym tempie.

Plakaty i czcionki

Na pierwszym piętrze uwagę przejmują plakaty i litery. Po obejrzeniu maszyn na dole można przyjrzeć się temu, co za ich pomocą powstawało i zobaczyć, że w druku znaczenie ma nie tylko treść, ale również sposób jej pokazania.

W gablocie oglądamy czcionki. Z bliska to drobne przedmioty, ale każda z nich odpowiada za fragment tego, co później czytamy na papierze. Na ekranie zmiana kroju pisma zajmuje chwilę. Tutaj litery mają swój kształt, wielkość i materialną postać. To bardzo namacalne przypomnienie, skąd wzięło się coś, z czego korzystamy codziennie, pisząc choćby kolejne wpisy na blog.

Są też plakaty oraz duże materiałowe płachty z reprodukcjami i opisami. Ta część wystawy zachęca do oglądania z dwóch odległości: najpierw obejmujemy wzrokiem całą kompozycję, później podchodzimy bliżej, żeby przeczytać informacje i przyjrzeć się szczegółom. Można zwrócić uwagę na układ tekstu, wielkość liter i relację między napisem a obrazem. Niby zwykły plakat, a ktoś musiał zdecydować, gdzie najpierw powędruje nasz wzrok i co zostanie w pamięci.

Materiałowe płachty są przy tym innym sposobem pokazania treści niż gabloty i tradycyjne plansze. Sama forma ekspozycji staje się częścią opowieści o projektowaniu i przekazywaniu informacji. Warto poświęcić temu piętru chwilę, zamiast potraktować je wyłącznie jako przystanek w drodze dalej.

Współczesność

Na drugim piętrze pojawiają się współczesne plakaty. Po dawnym warsztacie drukarskim i czcionkach w gablocie oglądamy je już z trochę inną uwagą. Patrzymy nie tylko na to, co przedstawiają, ale też na sposób wykorzystania liter, koloru i przestrzeni.

To dobre dopełnienie wizyty: możemy przejść od narzędzi drukarza do gotowego projektu, którego zadaniem jest przyciągnąć uwagę i coś nam przekazać.

Oś czasu

Dalsza część wystawy rozszerza opowieść o historię druku i przekazywania informacji. Na planszach pojawiają się drzeworyty, dawne banknoty, alfabet Braille’a, kserografia oraz komputerowe przygotowanie publikacji.

Warto zatrzymać się przy przedstawieniu Wenecji z 1500 roku. Widok miasta z lotu ptaka, przygotowany na długo przed fotografią lotniczą i dronami, dobrze pokazuje, jak wiele można było osiągnąć dzięki obserwacji, umiejętnościom i cierpliwości.

Z kolei plansza z Macintoshem i PageMakerem prowadzi już do świata znacznie bliższego temu, w którym sami tworzymy treści. Po obejrzeniu maszyn i czcionek przejście do składu komputerowego nabiera zupełnie innego znaczenia. To historia zmiany całego sposobu pracy, od układania materialnych elementów po przesuwanie ich odpowiedników na ekranie.

Nie trzeba przy tym zapamiętywać wszystkich nazwisk i dat. Można wyłowić kilka tematów, które najbardziej zaciekawią, i przy nich zostać dłużej. My właśnie tak lubimy zwiedzać.

Nasza perspektywa

Co cieszy

Pokaz działania maszyn, pomagał zrozumieć to, co przy samym oglądaniu mogłoby pozostać zagadką.
Oprowadzanie i opowieść o pracy drukarza, dawały kontekst maszynom i drobnym elementom wyposażenia.
Możliwość samodzielnego obejrzenia ekspozycji po pokazie, czas na szczegóły i zdjęcia.
Bilet łączony z Muzeum Podhalańskim, wygodna okazja do poznania dwóch różnych wystaw.

Co męczy

Sporo czytania w części historycznej, przy próbie dokładnego przeczytania wszystkich plansz uwaga może zacząć uciekać.
Dużo dat i technicznych nazw, warto wybierać ciekawostki, zamiast zamieniać zwiedzanie w przygotowanie do sprawdzianu.

Spacer czy wyzwanie?

Spokojne zwiedzanie z przystankami. Tutaj tempo wyznaczają pokaz, eksponaty i własna ciekawość. Najwięcej uwagi wymaga część z osią czasu. Dobrze zostawić sobie na nią trochę energii, ale równie dobrze można skupić się na kilku wybranych wątkach.

Czy chcielibyśmy wrócić?

Chętnie wrócilibyśmy na pokaz działania maszyn, szczególnie z kimś, kto jeszcze nie widział takiego warsztatu. To właśnie możliwość zobaczenia całego procesu daje temu miejscu najwięcej charakteru.

A po powrocie do pisania bloga łatwiej docenić, że przestawienie jednego zdania nie wymaga przekładania czcionek. Choć drukarka, która akurat nie chce współpracować, nadal potrafi wystawić cierpliwość na próbę.

Parking

Parking w mieście – Muzeum nie ma swojego parkingu. Samochód można zostawić na jednym z parkingów wokół rynku (płatne w parkomacie), lub tak jak my na jednym z prywatnych parkingów.

Mapa

szczegóły mapy

Trasa: Kasa znajduje się na pierwszym piętrze – Parter zwiedzamy wraz z pracownikiem muzeum, a następnie przechodzimy na piętro pierwszy i drugie na samodzielne zwiedzanie.

Cywilizacja

Centrum miasta – muzeum znajduje się na rynku gdzie mamy dostęp do wszelkiej maści sklepów i punktów gastronomicznych.

Linki